มีประเด็นเบื้องลึกเบื้องหลังข้อตกลงหยุดยิงระหว่างไทย-กัมพูชา ซึ่งเริ่มมีกระแสวิจารณ์จากบางฝ่ายว่ามีความเหมาะสมหรือไม่ แม้เรื่องนี้จะเป็นข่าวดี ทำให้พี่น้องประชาชนที่มีภูมิลำเนาในจังหวัดชายแดนกัมพูชา ได้กลับไปดูแลบ้าน ไปอยู่กับครอบครัวที่บ้านในช่วงเทศกาลปีใหม่ ไม่ต้องฉลองศักราชใหม่กันที่ศูนย์อพยพก็ตาม

ข้อมูลลับจากข่าววงใน หน่วยงานความมั่นคงตั้งข้อสังเกตเอาไว้อย่างน่าสนใจต่อกรณีหยุดยิง

1.รัฐบาลหารือกับทุกฝ่ายอย่างรอบคอบแค่ไหน เกี่ยวกับผลที่จะตามมาหลังการหยุดยิง โดยเฉพาะหากผ่าน 72 ชั่วโมงไปแล้ว กัมพูชาไม่ยอมหยุด หรือทำผิดข้อตกลง จะทำให้เกิดความโกลาหล และประชาชนตามแนวชายแดนจะเดือดร้อนหนักขึ้นหรือไม่

2.ข้อตกลงที่ลงนามกันระหว่างรัฐมนตรีกลาโหมทั้งสองฝ่าย แม้จะเขียนเอาไว้มากกว่า 10 ข้อ แต่กลับไม่มีข้อไหนที่ระบุให้ชัดเจนว่า หากฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดกระทำผิดข้อตกลง จะมีมาตรการดำเนินการอย่างไร และแนวทางที่จะป้องกันไม่ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งละเมิดข้อตกลงคืออะไร

เนื้อหาในส่วนนี้ มีกำหนดในข้อตกลงหยุดยิงในพื้นที่ขัดแย้งอื่นๆ ทั่วโลก แต่ของไทยกับกัมพูชากลับไม่มีการระบุชัด

ประเด็นนี้นักวิชาการด้านความมั่นคงชื่อดังรายนี้ ให้ข้อมูลว่า มีความเป็นไปได้ที่ฝ่ายไทยอาจไม่ต้องการให้มี “ฝ่ายที่สาม” เข้าแทรกแซง เพราะอาจเข้าทางกัมพูชา จึงไม่ใส่เงื่อนไขข้อนี้เข้าไป เพราะกลไกที่จะตรวจสอบ กดดัน และบังคับให้คู่กรณีกระทำตามข้อตกลง ต้องใช้ “ฝ่ายที่สาม” ในการดำเนินการ

2 จุดยุทธศาสตร์ยังไม่เบ็ดเสร็จ ทหารขอ  2 วัน รัฐบาลไม่สนอง?

3.การหยุดยิงเร็วเกินไป คือหยุดยิงในวันเดียวกันกับที่ลงนามข้อตกลง ทำให้การจัดการพื้นที่ยุทธศาสตร์ตามแนวชายแดนยังไม่เรียบร้อย 2 จุด

หนึ่ง คือ ห้วยตามาเรีย ซึ่งเป็นพื้นที่ราบด้านล่างของภูมะเขือ จุดนี้ทหารไทยยังยึดไม่ได้เบ็ดเสร็จ และยังมีทหารกัมพูชาวางกำลังอยู่

แต่ที่ผ่านมา เสนาธิการทหารบก พลเอกชัยพฤกษ์ ด้วงประพัฒน์ เคยบอกกับ “เนชั่นทีวี” ว่า จุดยุทธศาสตร์นี้ไม่ได้ติดใจ หรือส่งผลกระทบมากนัก เพราะเป็นที่ราบ มีน้ำหลากในหน้าฝน ทหารกัมพูชาจึงไม่สามารถตั้งฐานได้ถาวร และไทยสามารถยึดภูมะเขือได้เบ็ดเสร็จ จึงอยู่ในชัยภูมิที่ได้เปรียบ

ขณะที่หน่วยงานความมั่นคงอีกทาง ยอมรับว่า จุดนี้ยังยึดได้ไม่เบ็ดเสร็จ และมีข่าวว่าทางกองทัพขอเวลารัฐบาลอีก 2 วัน แต่ไม่ได้รับการตอบสนอง

สอง คือ เนิน 745 ใกล้กับช่องบก ซึ่งมีพื้นที่ขนาดใหญ่ที่เรียกว่า ”รวงผึ้ง“ ยังไม่สามารถยึดได้ และเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญที่ฝ่ายกัมพูชาก็ต้องการยึดครอง และกองทัพขอเวลารัฐบาลเอาไว้เช่นกัน แต่ไม่ได้รับการตอบสนอง และย้ำว่าต้องการลงนามข้อตกลงหยุดยิง เพื่อให้ประชาชนได้กลับภูมิลำเนาในช่วงปีใหม่ และเชื่อว่าจะใช้ช่องทางทางการเจรจายุติปัญหากับกัมพูชาได้

หวั่นแค่ต่อลมหายใจกัมพูชา เปิดช่องเติมอาวุธ เตรียมปะทะรอบใหม่

4.การหยุดยิง หากหยุดไม่จริง และกัมพูชายังไม่สิ้นสภาพภัยคุกคาม อาจกลายเป็นการ ”ต่อลมหายใจ“ ให้กัมพูชาได้สะสมกำลังพลและอาวุธ แล้วกลับมาโจมตีไทยรอบ 3

(รอบแรก คือยิงก่อน แล้วเกิดการปะทะ จากนั้นก็หยุดยิง 28 ก.ค.68 แต่กัมพูชาไม่ได้หยุดจริง มีการปะทะรอบใหม่ ก่อนจะมีการทำปฏิญญาร่วม ในวันที่ 26 ต.ค.68 มีประธานาธิบดีสหรัฐฯ เป็นสักขีพยาน แต่กัมพูชาก็ไม่ได้ถอนกำลังจริง กลับสะสมกำลัง เคลื่อนย้ายยุทโธปกรณ์ แล้วเปิดฉากรอบใหม่ เมื่อวันที่  7 ธ.ค.68 กระทั่งมาหยุดยิงอีกรอบ วันที่ 27 ธ.ค.68 ซึ่งการปะทะรอบใหม่แต่ละรอบ ไทยต้องใช้ความพยายามมากขึ้นในการรับมือกับกัมพูชา เพราะกัมพูชากลับไปแก้เกม และเตรียมการมาโจมตีไทยหนักกว่าเก่า)

ล่าสุดมีข่าวเครื่องบินจากเบลารุส บินไปลงที่กัมพูชาอย่างน่าสงสัย มีการข้อสังเกตว่าเป็นการขนยุทโธปกรณ์ไปเติมหรือไม่ ถือเป็นความเสี่ยงที่รัฐบาลอาจคิดไม่ถึงก่อนลงนามหยุดยิง

จับตากัมพูชา ขนชาวบ้านกลับ ”หนองจาน“ รัฐบาลรับมือแบบใด?

5. พื้นที่บ้านหนองจาน และหนองหญ้าแก้ว จังหวัดสระแก้ว รัฐบาลเตรียมการรองรับเอาไว้หรือยัง หากครบ 72 ชั่วโมงแล้ว กัมพูชาเกณฑ์ชาวกัมพูชากลับมาสู่หมู่บ้านที่กัมพูชาอ้างว่าเป็นของตน หากเป็นเช่นนั้น มีการนำมวลชนพลเรือนมากดดัน ทหารไทยจะทำอย่างไร

ทั้งหมดนี้ คือ คำถามและข้อสังเกตที่ส่งถึงรัฐบาล และมีข่าววงในยืนยันชัดเจนว่า ฝ่ายกองทัพได้พยายามทวงถาม และเตือนรัฐบาลแล้ว แต่ไม่ได้รับการสนองตอบ

อย่างไรก็ดี รัฐบาลอาจมีแนวทางของตนเตรียมรับมือเอาไว้ แต่ยังไม่เปิดเผยออกมาก็เป็นได้ จึงควรเร่งสื่อสารเพื่อสร้างความมั่นใจ โดยเฉพาะกับกองทัพที่ยังคงมอนิเตอร์สถานการณ์อย่างใกล้ชิด และไม่เชื่อว่าจะมีการหยุดยิงจริงๆ